Thu Hồi Đất Bồi Thường Không Thỏa Đáng Phải Làm Gì?

Thu hồi đất bồi thường không thỏa đáng là vấn đề khiến nhiều hộ gia đình, cá nhân bức xúc khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất phục vụ dự án nhưng mức bồi thường, hỗ trợ chưa phù hợp với giá trị thực tế hoặc chính sách hiện hành. Nắm rõ quyền của mình và trình tự khiếu nại, khởi kiện đúng luật sẽ giúp người dân bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp.

Khi nào bồi thường thu hồi đất bị coi là không thỏa đáng?

• Giá bồi thường đất thấp hơn khung giá đất, bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm thu hồi.
• Không được bồi thường đầy đủ đối với tài sản, công trình, cây trồng gắn liền với đất.
• Thiếu hoặc không được hưởng đúng các khoản hỗ trợ như hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề, hỗ trợ tái định cư.
• Phương án bồi thường không được công khai, niêm yết theo đúng quy định trước khi phê duyệt.

Quyền của người dân khi bị thu hồi đất

Theo Luật Đất đai 2024, người có đất bị thu hồi có quyền được thông báo trước về việc thu hồi, được tham gia ý kiến vào phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, được nhận bồi thường theo giá đất cụ thể tại thời điểm quyết định thu hồi, và có quyền khiếu nại, khởi kiện nếu không đồng ý với quyết định thu hồi đất hoặc phương án bồi thường.

Thủ tục khiếu nại quyết định bồi thường thu hồi đất

• Bước 1 – Khiếu nại lần đầu: Gửi đơn khiếu nại đến cơ quan đã ban hành quyết định thu hồi đất/phương án bồi thường trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận quyết định.
• Bước 2 – Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện: Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết lần đầu (hoặc hết thời hạn giải quyết mà không có phản hồi), người dân có thể khiếu nại lần hai đến cấp trên trực tiếp hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
• Bước 3 – Thi hành quyết định giải quyết: Cơ quan có thẩm quyền phải điều chỉnh phương án bồi thường (nếu khiếu nại có căn cứ) và thực hiện chi trả bổ sung cho người dân.

Khởi kiện hành chính khi khiếu nại không được giải quyết

Trường hợp đã khiếu nại nhưng không được giải quyết thỏa đáng, người dân có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền để yêu cầu hủy quyết định thu hồi đất/phê duyệt phương án bồi thường không đúng quy định, đồng thời yêu cầu bồi thường bổ sung theo đúng khung giá đất và chính sách hỗ trợ hiện hành. Đây là một khía cạnh liên quan đến tranh chấp đất đai giữa người dân và cơ quan quản lý nhà nước về đất đai.

Hồ sơ khiếu nại, khởi kiện cần chuẩn bị

• Đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện vụ án hành chính theo mẫu quy định.
• Quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất.
• Biên bản kiểm kê tài sản, đo đạc hiện trạng đất (nếu có).
• Giấy tờ chứng minh nhân thân của người khiếu nại/khởi kiện.

Câu hỏi thường gặp về thu hồi đất bồi thường không thỏa đáng

Thu hồi đất bồi thường không thỏa đáng phải làm gì?

Người dân nên đề nghị cơ quan có thẩm quyền công khai phương án bồi thường, đối chiếu với khung giá đất và chính sách hỗ trợ hiện hành. Nếu vẫn không đồng ý, có thể làm đơn khiếu nại quyết định bồi thường hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án để yêu cầu xem xét lại.

Khiếu nại quyết định bồi thường thu hồi đất gửi đến đâu?

Đơn khiếu nại lần đầu được gửi đến chính cơ quan đã ban hành quyết định thu hồi đất, bồi thường (thường là UBND cấp huyện hoặc cấp tỉnh). Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu, người dân có quyền khiếu nại lần hai đến cấp trên trực tiếp hoặc khởi kiện ra Tòa án.

Không đồng ý với giá bồi thường có được khởi kiện hành chính không?

Có. Người bị thu hồi đất có quyền khởi kiện vụ án hành chính đối với quyết định thu hồi đất hoặc quyết định phê duyệt phương án bồi thường tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền, thay vì hoặc sau khi đã khiếu nại theo Luật Khiếu nại.

Thời hạn khiếu nại quyết định thu hồi đất, bồi thường là bao lâu?

Theo Luật Khiếu nại 2011, thời hạn khiếu nại lần đầu là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định đó. Thời hạn khởi kiện vụ án hành chính là 1 năm kể từ ngày nhận hoặc biết được quyết định hành chính bị khởi kiện.

Có nên thuê luật sư khi khiếu nại bồi thường thu hồi đất không?

Nên thuê luật sư vì hồ sơ, trình tự khiếu nại và khởi kiện hành chính về bồi thường thu hồi đất khá phức tạp, đòi hỏi hiểu rõ khung giá đất, chính sách hỗ trợ và thời hạn tố tụng để bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp.