Khi cha mẹ, ông bà qua đời và để lại đất đai, nhà ở cho con cháu, nhiều gia đình lúng túng không biết thuế thừa kế đất đai nhà ở gồm những khoản nào, mức nộp ra sao và trường hợp nào được miễn. Bài viết dưới đây giúp bạn nắm rõ các khoản thuế, phí phải nộp khi nhận thừa kế bất động sản theo quy định pháp luật hiện hành, tránh bị động khi làm thủ tục sang tên.
Thuế thừa kế đất đai nhà ở là gì?
Thuế thừa kế đất đai nhà ở là cách gọi phổ biến trong dân gian để chỉ khoản thuế thu nhập cá nhân (TNCN) mà người nhận thừa kế phải nộp khi được thừa hưởng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc tài sản gắn liền với đất từ người để lại di sản. Đây không phải một sắc thuế riêng mang tên “thuế thừa kế” mà được điều chỉnh trong nhóm thu nhập chịu thuế TNCN từ nhận thừa kế, bên cạnh đó còn phát sinh thêm lệ phí trước bạ và một số chi phí thủ tục khác khi sang tên.
Các khoản thuế, phí phải nộp khi nhận thừa kế đất đai, nhà ở
Khi làm thủ tục khai nhận và đăng ký sang tên di sản là bất động sản, người thừa kế thường phải nộp các khoản sau:
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ nhận thừa kế: áp dụng đối với thu nhập từ thừa kế là bất động sản, trừ trường hợp thuộc diện miễn thuế theo quy định;
- Lệ phí trước bạ: nộp khi đăng ký biến động, sang tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở sang tên người thừa kế;
- Phí công chứng văn bản khai nhận di sản thừa kế hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản: tính theo giá trị tài sản được công chứng;
- Lệ phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp Giấy chứng nhận tại Văn phòng đăng ký đất đai (mức thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, tùy từng địa phương).
Trường hợp được miễn thuế, lệ phí khi nhận thừa kế bất động sản
Pháp luật hiện hành quy định miễn thuế thu nhập cá nhân và miễn lệ phí trước bạ đối với thu nhập từ nhận thừa kế là bất động sản giữa những người có quan hệ huyết thống, hôn nhân trực hệ, cụ thể gồm: vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau. Ngoài các mối quan hệ này, người nhận thừa kế bất động sản từ những người thân khác (như cô, dì, chú, bác, người không cùng huyết thống trực hệ) vẫn phải nộp thuế TNCN và lệ phí trước bạ theo quy định.
Thủ tục kê khai, nộp thuế khi nhận thừa kế đất đai, nhà ở
Quy trình thông thường gồm các bước: lập văn bản khai nhận di sản thừa kế (hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản) có công chứng; kê khai hồ sơ nộp thuế TNCN và lệ phí trước bạ tại cơ quan thuế; nộp hồ sơ đăng ký biến động, sang tên tại Văn phòng đăng ký đất đai nơi có bất động sản. Trường hợp thuộc diện miễn thuế, người thừa kế vẫn phải nộp hồ sơ kê khai kèm giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân để cơ quan thuế xác nhận miễn, không tự động được miễn nếu không có xác nhận.
Một số lưu ý khi tính thuế, phí thừa kế bất động sản
Giá trị tính thuế, phí thường căn cứ theo bảng giá đất và giá tính lệ phí trước bạ do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm kê khai, có thể chênh lệch so với giá trị thị trường thực tế. Ngoài ra, nếu di sản thừa kế đang có tranh chấp giữa các đồng thừa kế (ví dụ liên quan đến tranh chấp tài sản thừa kế không có di chúc), thủ tục khai nhận và sang tên sẽ phải tạm hoãn cho đến khi giải quyết xong tranh chấp hoặc có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
Vai trò của luật sư trong hỗ trợ thủ tục thuế thừa kế đất đai, nhà ở
Vì các quy định về miễn, giảm thuế và cách xác định giá trị tính thuế khá phức tạp và có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nhiều gia đình lựa chọn luật sư tư vấn để rà soát hồ sơ pháp lý, xác định đúng đối tượng được miễn thuế, chuẩn bị văn bản khai nhận di sản và làm việc với cơ quan thuế, Văn phòng đăng ký đất đai. Trường hợp phát sinh mâu thuẫn giữa các đồng thừa kế trong quá trình phân chia, luật sư cũng hỗ trợ hòa giải hoặc đại diện tham gia tranh chấp tài sản thừa kế tại Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Câu hỏi thường gặp
Nhận thừa kế đất đai từ cha mẹ có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Không. Thu nhập từ nhận thừa kế là bất động sản giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân và miễn lệ phí trước bạ theo quy định hiện hành, tuy nhiên vẫn cần nộp hồ sơ kê khai kèm giấy tờ chứng minh quan hệ để được xác nhận miễn.
Nhận thừa kế nhà đất từ cô, dì, chú, bác thì có được miễn thuế không?
Không. Quan hệ cô, dì, chú, bác không thuộc nhóm quan hệ trực hệ được miễn thuế theo quy định, do đó người thừa kế trong trường hợp này vẫn phải nộp thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ khi sang tên bất động sản.
Không nộp thuế thừa kế đất đai đúng hạn có bị phạt không?
Có. Việc chậm kê khai, nộp thuế so với thời hạn quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế và tính tiền chậm nộp theo quy định pháp luật quản lý thuế hiện hành.
Nên liên hệ luật sư từ khi nào khi làm thủ tục thừa kế đất đai, nhà ở?
Nên liên hệ luật sư ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ khai nhận di sản để được rà soát tính pháp lý của giấy tờ, xác định đúng nghĩa vụ thuế, phí và hạn chế rủi ro phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế sau này.\n\n